Zoeken

rekenkameronderzoek 3.0: ex ante onderzoek

In veel rekenkameronderzoek concluderen rekenkamer(commissie)s dat de onderbouwing van het beleid niet voldoende is. Rekenkameronderzoek is veelal ex-post onderzoek. Vandaar ook dat deze conclusie doorgaans wordt getrokken nadat de uitvoering van het beleid reeds is gestart. Voor onderzoek naar de onderbouwing van het beleid, hoeft de uitvoering van het beleid echter nog niet te zijn gestart. Voorafgaand aan de uitvoering van beleid kan hier in een ex ante onderzoek naar worden gekeken. Byond is ervaren op het gebied van ex ante (rekenkamer)onderzoek en helpt u graag bij het vormgeven en uitvoeren van dergelijk onderzoek. 

Met ex ante onderzoek:

  • kan reeds vroeg in het proces worden voorkomen dat beleid wordt uitgevoerd dat geen of weinig kans van slagen heeft (voorkomen is beter dan genezen),
  • kunnen rekenkamer(commissie)s er voor zorgen dat conclusies in ex post onderzoek over een gebrekkige onderbouwing niet komen als ‘mosterd na de maaltijd’ wanneer er reeds veel geld is uitgegeven aan beleid waarvan op voorhand eigenlijk al wel duidelijk was dat het niet realistisch was.

Ex ante onderzoek komt voor in vele soorten en maten. Zo kan getoetst worden of het realistisch is dat beleidsdoelstellingen worden gehaald met het voorgenomen maatregelen, of beleid uitvoerbaar is, of het beleid inderdaad leidt tot verwachte besparingen etc.

Discussie in rekenkamerland over het wel of niet uitvoeren van ex ante onderzoek
Over de vraag of het uitvoeren van ex ante onderzoek tot de taakstelling van rekenkamer(commissie)s behoort, is discussie in rekenkamerland. Uit het door Byond (in opdracht van de NVRR) uitgevoerde landelijke onderzoek naar het functioneren van rekenkamer(commissie)s blijkt dat ruim 1/3 van de respondenten vindt dat dit wel het geval is. Iets minder dan 2/3 vindt van niet.

Misverstanden over ex ante onderzoek 
Wij constateren echter ook dat over ex ante onderzoek veel misverstanden bestaan. Zo wordt nog wel eens gedacht dat ex ante onderzoek vooral vooruitkijkend onderzoek is waarin de rekenkamer(commissie) zich zou mengen in de besluitvorming over beleid. Ex ante onderzoek is echter, net al ex post onderzoek, ook grotendeels terugkijkend onderzoek (met uiteraard aanbevelingen voor de toekomst). Het evalueert min of meer de voorbereidende fase van het beleid. Het kijkt bijvoorbeeld of verwacht mag worden of met de voorgenomen acties en maatregelen de gestelde doelen worden gehaald en of financiele onderbouwingen kloppen. Het is geen politiek onderzoek dat aangeeft waar het beleid zich op zou moeten richten. Nee, het is onderzoek dat in een vroeg stadium de thermometer in de gemaakte plannen steekt en onderzoek doet naar zaken zoals haalbaarheid en verwachte effectiviteit.

Een effectief en ondersteunende middel voor doelgerichte sturing
Voor raads- en statenleden biedt een ex ante onderzoek goede ondersteuning bij de besluitvorming over beleid. Het geeft op gedegen wijze aan in hoeverre het voorgestelde beleid inderdaad de verwachtingen waar zal maken. Rekenkamers en rekenkamercommissies zorgen hiermee voor een effectieve ondersteuning van het sturen op doeltreffendheid en doelmatigheid door staten- en raadsleden.

Byond helpt u graag met het ontwerpen en uitvoeren van een ex-ante rekenkameronderzoek. Byond is gespecialiseerd in evaluatieonderzoek, beleidsanalyse en rekenkameronderzoek. Voor meerdere opdrachtsgevers hebben wij ex-ante (rekenkamer)onderzoek gedaan en voorgenomen beleid geanalyseerd en van advies voorzien. Bent u nieuwsgierig geworden of heeft u vraag? Neem dan contact op met Theo van der Zee: 06-23201594 / 050-3642125 / tvanderzee@byond.nl of klik hier.